GI¶I ph¸p cho c¸c t×nh huèng
qu¶n lý hµnh chÝnh cÊp c¬ së

Héi ®ång chØ ®¹o xuÊt b¶n
Chñ tÞch Héi ®ång
pgs.TS. NguyÔn ThÕ kû
Phã Chñ tÞch Héi ®ång
TS. HOµNG PHONG Hµ
Thµnh viªn
trÇn quèc d©n
TS. NguyÔn §øC TµI
TS. NGUYÔN AN TI£M
NguyÔn Vò Thanh H¶o

HäC VIÖN HµNH CHÝNH QUèC GIA
VIÖN NGHIªN CøU KHOA HäC HÀNH CHÝNH

gi¶i ph¸p cho c¸c t×nh huèng
qu¶n lý hµnh chÝnh cÊp c¬ së

Nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia - sù thËt
Hµ néi - 2014

biªn so¹n:
- Hoµng VÜnh Giang
- Hoµng ThÞ Tó Oanh
- NguyÔn Trang Thu

Lêi nhµ xuÊt b¶n

Sau m−êi n¨m thùc hiÖn c¶i c¸ch hµnh chÝnh, mµ
träng t©m lµ c¶i c¸ch thñ tôc hµnh chÝnh (2001 - 2010),
ViÖt Nam ®· ®¹t ®−îc nh÷ng thµnh tùu ®¸ng ghi nhËn:
c¸c thñ tôc hµnh chÝnh ®−îc ®¬n gi¶n hãa, ®Æc biÖt, c¬
chÕ mét cöa trong xö lý c¸c vÊn ®Ò hµnh chÝnh ®· nhËn
®−îc sù ñng hé cña toµn x· héi, tr×nh ®é c¸n bé c«ng
chøc trong hÖ thèng hµnh chÝnh ®−îc n©ng lªn râ rÖt...
Song, bªn c¹nh ®ã hÖ thèng hµnh chÝnh n−íc ta còng
vÉn tån t¹i nhiÒu h¹n chÕ cÇn kh¾c phôc. §Ó cã ®−îc
mét nÒn hµnh chÝnh thùc sù d©n chñ, trong s¹ch, v÷ng
m¹nh, chuyªn nghiÖp, hiÖn ®¹i, cÇn cã sù tham gia cña
c¶ hÖ thèng chÝnh trÞ tõ cÊp Trung −¬ng ®Õn ®Þa
ph−¬ng, tõ c¸n bé ®Õn ng−êi d©n.
Víi môc ®Ých gióp ng−êi d©n hiÓu râ vµ n¾m ®−îc
c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt trong lÜnh vùc hé tÞch - t−
ph¸p vµ tr×nh tù thñ tôc hµnh chÝnh, Nhµ xuÊt b¶n
ChÝnh trÞ quèc gia - Sù thËt xuÊt b¶n cuèn s¸ch Gi¶i
ph¸p cho c¸c t×nh huèng qu¶n lý hµnh chÝnh
cÊp c¬ së do nhãm c¸n bé c«ng t¸c t¹i ViÖn Nghiªn
cøu khoa häc hµnh chÝnh thuéc Häc viÖn Hµnh chÝnh
quèc gia biªn so¹n.

5

C¸c t¸c gi¶ dùa trªn nh÷ng t×nh huèng thùc tÕ gÇn
gòi víi ng−êi d©n ®Ó ph©n tÝch, lµm râ nh÷ng ®óng sai trong viÖc qu¶n lý vµ tiÕn hµnh c¸c thñ tôc hµnh
chÝnh ë cÊp c¬ së. Th«ng qua ®ã, ng−êi d©n sÏ n¾m ®−îc
nh÷ng kiÕn thøc ph¸p luËt c¬ b¶n vÒ nh÷ng vÊn ®Ò vèn
thiÕt th©n víi m×nh, nh−: khai sinh, thõa kÕ, ®¨ng ký
kÕt h«n, quyÒn sö dông ®Êt,... MÆt kh¸c, cuèn s¸ch
còng gãp phÇn h−íng dÉn c¸c c¸n bé hµnh chÝnh cÊp c¬
së trong viÖc xö lý nh÷ng vÊn ®Ò hµnh chÝnh cô thÓ.
Víi c¸ch tr×nh bµy râ rµng, m¹ch l¹c, sù ph©n tÝch
khoa häc c¨n cø trªn nh÷ng quy ®Þnh ph¸p luËt ë tõng
thêi ®iÓm nhÊt ®Þnh, cã sù so s¸nh víi v¨n b¶n ph¸p
luËt hiÖn hµnh, cuèn s¸ch thùc sù lµ tµi liÖu cÇn thiÕt
cho ng−êi d©n vµ c¸n bé hµnh chÝnh cÊp c¬ së x·,
ph−êng, thÞ trÊn muèn t×m hiÓu vÒ c¸c quy ®Þnh ph¸p
luËt thuéc lÜnh vùc hµnh chÝnh.
MÆc dï c¸c t¸c gi¶ ®· cã nhiÒu cè g¾ng, nh−ng cuèn
s¸ch kh«ng tr¸nh khái cßn nh÷ng h¹n chÕ, thiÕu sãt.
Chóng t«i mong nhËn ®−îc sù gãp ý cña b¹n ®äc ®Ó lÇn
xuÊt b¶n sau cuèn s¸ch ®−îc hoµn thiÖn h¬n.
Xin giíi thiÖu cuèn s¸ch víi b¹n ®äc.
Th¸ng 11 n¨m 2014
Nhµ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia - sù thËt

6

NHËN NG¦êI §· KHUÊT Lµ CHA

M« t¶ t×nh huèng
ChÞ NguyÔn ThÞ Quyªn cã hoµn c¶nh Ðo le. Vµo
n¨m 1975, mÑ chÞ ®ang mang thai chÞ víi ng−êi b¹n
trai lµ «ng Lª B¸ Thä ®−îc h¬n mét th¸ng th× hai
ng−êi ph¸t sinh m©u thuÉn vµ chia tay. Kho¶ng 2
th¸ng sau, mÑ chÞ lÊy chång, sau ®ã sinh ra chÞ. Do
kh«ng biÕt, nªn gia ®×nh ®· khai sinh cho chÞ Quyªn
lµ con ruét. Khi chÞ Quyªn 20 tuæi míi ®−îc mÑ cho
biÕt sù thËt. Tuy nhiªn, bµ mÑ vÉn kh«ng cho chÞ
nhËn «ng Lª B¸ Thä lµ cha. V× thÕ mµ chÞ Quyªn,
mÆc dï trong lßng rÊt muèn nhËn «ng Thä lµ cha ®Î,
nh−ng kh«ng d¸m lµm g× ngoµi viÖc th−êng giÊu mÑ
tíi th¨m nom, ch¨m sãc «ng Thä. Hä hµng cña «ng
Thä (trong ®ã cã em g¸i ruét duy nhÊt cßn l¹i cña
«ng Thä) còng nh×n nhËn chÞ Quyªn lµ con ®Î cña
«ng Thä.
§Çu n¨m 2005, sau khi mÑ mÊt, chÞ Quyªn dù
®Þnh lµm thñ tôc nhËn cha ®Î cña m×nh, nh−ng v×
nhiÒu lý do kh¸ch quan mµ ®iÒu nµy ch−a thùc
hiÖn ®−îc. Cuèi n¨m 2005, «ng Thä qua ®êi. ChÞ Quyªn
7

còng cã tªn trong danh s¸ch nh÷ng ng−êi ®−îc
chia tµi s¶n do «ng Thä ®Ó l¹i. Tuy nhiªn, anh Lª
V¨n SÜ, ch¸u gäi «ng Thä lµ b¸c ruét, kh¨ng kh¨ng
ph¶n ®èi, v× cho r»ng chÞ NguyÔn ThÞ Quyªn kh«ng
ph¶i lµ con ®Î cña «ng Thä. Th¸ng 5-2006, chÞ
Quyªn ®· göi ®¬n ®Õn ñy ban nh©n d©n x· M, thÞ
x· B ®Ó ®Ò nghÞ lÊy l¹i c«ng b»ng cho m×nh. ñy ban
nh©n d©n x· M ®· ra quyÕt ®Þnh c«ng nhËn chÞ
Quyªn lµ con ®Î cña «ng Thä.
Cuèi n¨m 2006, anh SÜ ®· khiÕu n¹i quyÕt ®Þnh
nµy lªn ñy ban nh©n d©n thÞ x· B. ñy ban nh©n
d©n thÞ x· B ®· ra quyÕt ®Þnh hñy quyÕt ®Þnh c«ng
nhËn chÞ Quyªn lµ con ®Î cña «ng Thä cña ñy ban
nh©n d©n x· M víi lý do: ChÞ Quyªn ch−a ®ñ ®iÒu
kiÖn ®¨ng ký viÖc nhËn cha - con (do cã tranh
chÊp); kh«ng cã giÊy tê, ®å vËt vµ c¸c chøng cø
kh¸c lµm c¬ së chøng minh quan hÖ cha - con.
ChÞ Quyªn göi ®¬n ®Õn Tßa ¸n nh©n d©n thÞ x· B,
®Ò nghÞ hñy quyÕt ®Þnh cña ñy ban nh©n d©n thÞ
x· B. Cuèi n¨m 2007, trong phiªn xö s¬ thÈm, Tßa
¸n nh©n d©n thÞ x· B ®· ra quyÕt ®Þnh c«ng nhËn
chÞ Q lµ con ®Î cña «ng Thä.
VÊn ®Ò ®Æt ra
1. ñy ban nh©n d©n x· M ra quyÕt ®Þnh c«ng
nhËn chÞ Quyªn lµ con ®Î cña «ng Thä lµ ®óng hay
sai? C¨n cø ph¸p luËt ë ®©u?
8

2. Anh Lª V¨n SÜ cã quyÒn khiÕu n¹i quyÕt
®Þnh cña ñy ban nh©n d©n x· M lªn ñy ban nh©n
d©n thÞ x· B kh«ng?
3. Lý do mµ ñy ban nh©n d©n thÞ x· B ®−a ra ®Ó
ra quyÕt ®Þnh hñy quyÕt ®Þnh c«ng nhËn chÞ Quyªn
lµ con ®Î cña «ng Thä cña ñy ban nh©n d©n x· M cã
hîp lý hay kh«ng?
Gîi ý xö lý vÊn ®Ò
1. VÒ quyÕt ®Þnh cña ñy ban nh©n d©n x· M,
cÇn t×m hiÓu NghÞ ®Þnh sè 158/2005/N§-CP ngµy
27-12-2005 cña ChÝnh phñ vÒ ®¨ng ký vµ qu¶n lý
hé tÞch (gäi t¾t lµ NghÞ ®Þnh sè 158). HiÖn nay,
NghÞ ®Þnh sè 06/2012/N§-CP ngµy 2-2-2012 ra
®êi ®· söa ®æi, bæ sung mét sè ®iÒu cña c¸c nghÞ
®Þnh vÒ hé tÞch, h«n nh©n, gia ®×nh vµ chøng
thùc (tøc lµ cã söa ®æi mét sè ®iÒu cña NghÞ
®Þnh sè 158; gäi t¾t lµ NghÞ ®Þnh sè 06). Tuy
nhiªn, theo t×nh huèng ®Æt ra, th× c¸c sù viÖc
cÇn gi¶i quyÕt x¶y ra tõ n¨m 2006-2007. V× vËy,
chóng ta chØ vËn dông nh÷ng quy ®Þnh t¹i NghÞ
®Þnh sè 158. Kho¶n 2, §iÒu 32, NghÞ ®Þnh sè 158
quy ®Þnh râ vÒ ®iÒu kiÖn ®¨ng ký viÖc nhËn cha,
mÑ, con nh− sau: Ng−êi ®· thµnh niªn hoÆc
ng−êi gi¸m hé cña ng−êi con ch−a thµnh niªn
hoÆc ®· thµnh niªn nh−ng mÊt n¨ng lùc hµnh vi
d©n sù còng ®−îc lµm thñ tôc nhËn cha, mÑ theo
quy ®Þnh t¹i môc nµy, trong tr−êng hîp cha, mÑ
9

®· chÕt; nÕu viÖc nhËn cha, mÑ lµ tù nguyÖn vµ
kh«ng cã tranh chÊp1.
C¨n cø vµo quy ®Þnh trªn, th× chÞ Quyªn cã
quyÒn nhËn «ng Thä lµ cha cña m×nh víi ®iÒu kiÖn
lµ kh«ng cã tranh chÊp. C©u hái ®Æt ra lµ: ViÖc
anh SÜ khiÕu n¹i quyÕt ®Þnh c«ng nhËn chÞ Quyªn
lµ con ®Î cña «ng Thä cña ñy ban nh©n d©n x· M
cã ®−îc gäi lµ tranh chÊp hay kh«ng? §Ó gi¶i ®¸p
vÊn ®Ò nµy, tr−íc hÕt ph¶i xem xÐt quyÒn khiÕu
n¹i cña anh SÜ - nh− c©u hái 2 ®Æt ra.
2. Anh Lª V¨n SÜ kh«ng cã quyÒn khiÕu n¹i
quyÕt ®Þnh cña ñy ban nh©n d©n x· M lªn ñy ban
nh©n d©n thÞ x· B v× nh÷ng c¨n cø sau ®©y: Theo
quy ®Þnh cña LuËt khiÕu n¹i, tè c¸o ®· ®−îc Quèc
héi khãa X th«ng qua ngµy 2-12-1998, ®−îc söa ®æi,
bæ sung vµo ngµy 15-6-2004 vµ ngµy 29-11-2005
th×: "KhiÕu n¹i" lµ viÖc c«ng d©n, c¬ quan, tæ chøc
hoÆc c¸n bé, c«ng chøc theo thñ tôc do LuËt nµy
quy ®Þnh ®Ò nghÞ c¬ quan, tæ chøc, c¸ nh©n cã
thÈm quyÒn xem xÐt l¹i quyÕt ®Þnh hµnh chÝnh,
________
1. Kho¶n 2, §iÒu 32, NghÞ ®Þnh sè 06 cã söa ®æi, bæ
sung so víi kho¶n 2, §iÒu 32, NghÞ ®Þnh sè 158 nh− sau:
“2. Ng−êi con ®· thµnh niªn hoÆc ng−êi gi¸m hé cña
ng−êi con ch−a thµnh niªn hoÆc ®· thµnh niªn nh−ng mÊt
n¨ng lùc hµnh vi d©n sù còng ®−îc lµm thñ tôc nhËn cha,
mÑ theo quy ®Þnh t¹i môc nµy, trong tr−êng hîp cha, mÑ ®·
chÕt; nÕu viÖc nhËn cha, mÑ lµ tù nguyÖn vµ kh«ng cã tranh
chÊp gi÷a nh÷ng ng−êi cã quyÒn vµ lîi Ých liªn quan ®Õn
viÖc nhËn cha, mÑ (Chóng t«i nhÊn m¹nh - BT)”.

10

hµnh vi hµnh chÝnh hoÆc quyÕt ®Þnh kû luËt c¸n
bé, c«ng chøc khi cã c¨n cø cho r»ng quyÕt ®Þnh
hoÆc hµnh vi ®ã lµ tr¸i ph¸p luËt, x©m ph¹m
quyÒn, lîi Ých hîp ph¸p cña m×nh. Nh− vËy cã
nghÜa lµ anh SÜ chØ cã quyÒn khiÕu n¹i ®èi víi
quyÕt ®Þnh hµnh chÝnh cña ñy ban nh©n d©n x·
M khi quyÕt ®Þnh nµy x©m ph¹m ®Õn quyÒn, lîi
Ých hîp ph¸p cña anh ta. C¨n cø vµo sù viÖc mµ
t×nh huèng ®Æt ra, th× anh SÜ kh«ng cã quyÒn vµ
lîi Ých hîp ph¸p g× trong viÖc chia tµi s¶n thõa
kÕ cña «ng Thä. Bëi v×, víi t− c¸ch lµ ch¸u ruét
th×, theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt, anh SÜ kh«ng
thuéc diÖn hay hµng thõa kÕ nµo c¶. MÑ cña anh
ta míi lµ ng−êi trong diÖn thõa kÕ tµi s¶n do «ng
Thä ®Ó l¹i. V× vËy, anh SÜ kh«ng cã t− c¸ch khiÕu
n¹i. Tøc lµ anh ta kh«ng cã quyÒn khiÕu n¹i
quyÕt ®Þnh cña ñy ban nh©n d©n x· M lªn ñy
ban nh©n d©n thÞ x· B. HiÖn nay, LuËt khiÕu
n¹i, tè c¸o viÖn dÉn ë trªn ®· hÕt hiÖu lùc, thay
vµo ®ã lµ LuËt khiÕu n¹i vµ LuËt tè c¸o ®−îc ban
hµnh n¨m 2011, cã hiÖu lùc tõ ngµy 1-7-2012.
Tuy nhiªn, trong tr−êng hîp nµy, chóng ta vÉn
¸p dông LuËt khiÕu n¹i, tè c¸o cò ®Ó phï hîp víi
thêi ®iÓm x¶y ra t×nh huèng.
Nh− vËy, khi anh SÜ kh«ng cã t− c¸ch ®Ó khiÕu
n¹i quyÕt ®Þnh hµnh chÝnh cña ñy ban nh©n d©n
x· M th× vô viÖc nµy kh«ng ®−îc coi lµ mét d¹ng
tranh chÊp. Khi ®· kh«ng cã tranh chÊp th× ñy
ban nh©n d©n x· M cã quyÒn ra quyÕt ®Þnh c«ng
11

nhËn chÞ Quyªn lµ con ®Î cña «ng Thä nh− quy
®Þnh cña ph¸p luËt.
3. ViÖc ñy ban nh©n d©n thÞ x· B ®· ra quyÕt
®Þnh hñy quyÕt ®Þnh c«ng nhËn chÞ Quyªn lµ con
®Î cña «ng Thä cña ñy ban nh©n d©n x· M víi lý
do: ChÞ Quyªn ch−a ®ñ ®iÒu kiÖn ®¨ng ký viÖc
nhËn cha - con (do cã tranh chÊp); kh«ng cã giÊy
tê, ®å vËt vµ c¸c chøng cø kh¸c lµm c¬ së chøng
minh quan hÖ cha con, cã hîp lý kh«ng?
Cã thÓ kh¼ng ®Þnh quyÕt ®Þnh nµy cña ñy ban
nh©n d©n thÞ x· B lµ kh«ng hîp lý. Nh− trªn
ph©n tÝch, quyÕt ®Þnh hµnh chÝnh cña ñy ban
nh©n d©n x· M lµ hîp ph¸p theo quy ®Þnh cña
NghÞ ®Þnh sè 158. V× vËy, ñy ban nh©n d©n thÞ
x· B kh«ng cã lý do g× ®Ó hñy quyÕt ®Þnh c«ng
nhËn chÞ Quyªn lµ con ®Î cña «ng Thä cña ñy
ban nh©n d©n x· M.
Trong tr−êng hîp nµy, nÕu lµm ®óng theo quy
®Þnh cña ph¸p luËt th× ñy ban nh©n d©n thÞ x· B
ph¶i b¸c ®¬n khiÕu n¹i cña ng−êi ch¸u gäi «ng
Thä lµ b¸c ruét lµ anh SÜ, v× anh nµy kh«ng ®ñ t−
c¸ch lµ ng−êi ®−îc quyÒn khiÕu n¹i.

12

qu¶n lý LáNG LÎO, NG¦êI CHÕT
CòNG BÞ Xö PH¹T

M« t¶ t×nh huèng
¤ng NguyÔn Phó cã m¶nh ®Êt do «ng t¹o lËp
vµ sö dông tõ thêi chèng Ph¸p. DiÖn tÝch m¶nh
®Êt lµ 1.585 m2, thuéc thöa 1527, tê b¶n ®å sè 9 x· A,
huyÖn B. Tr−íc n¨m 1975, «ng Phó cho em ruét lµ
bµ NguyÔn ThÞ V©n canh t¸c trªn diÖn tÝch nµy (cã
giÊy tê tÆng cho). Khi qua ®êi, bµ V©n cã ®Ó l¹i di
chóc (hîp ph¸p) cho con trai bµ lµ «ng Sang tiÕp
tôc canh t¸c. §Õn n¨m 1982, «ng Sang mÊt vµ cã
viÕt di chóc (hîp ph¸p) ®Ó l¹i diÖn tÝch ®Êt ®ã cho
con trai lµ «ng B×nh sö dông. Tõ ®ã, «ng B×nh tiÕp
tôc canh t¸c.
Nh−ng v× gia ®×nh thiÕu nh©n lùc, nªn n¨m 1985,
«ng B×nh cho gia ®×nh «ng TrÇn V¨n Dòng canh
t¸c trªn diÖn tÝch ®Êt ®ã (hai bªn chØ tháa thuËn
b»ng miÖng). Tõ n¨m 1993, gia ®×nh «ng Dòng
®Òu ®Æn nép thuÕ ®Êt h»ng n¨m. Sau ®ã, vµo ngµy
15-7-2000, «ng Dòng ®· lµm ®¬n xin ®−îc cÊp
giÊy chøng nhËn quyÒn sö dông ®Êt. Ngµy 17-102000, ñy ban nh©n d©n huyÖn B ®· cÊp giÊy chøng
13

nhËn quyÒn sö dông ®Êt cho gia ®×nh «ng Dòng theo
QuyÕt ®Þnh sè 2853 ngµy 17-10-2000.
Th¸ng 11-2000, «ng B×nh khiÕu n¹i ®ßi l¹i diÖn
tÝch ®Êt trªn vµ ñy ban nh©n d©n huyÖn B ra
QuyÕt ®Þnh sè 249 ngµy 23-1-2003 thu håi giÊy
chøng nhËn quyÒn sö dông ®Êt cña «ng Dòng ®Ó
tr¶ l¹i cho «ng B×nh. Sau ®ã, «ng Dòng viÕt ®¬n
khiÕu n¹i quyÕt ®Þnh trªn vµ ñy ban nh©n d©n
huyÖn B b¸c ®¬n khiÕu n¹i b»ng QuyÕt ®Þnh sè 1805
ngµy 16-6-2003. Ngµy 11-8-2003, «ng Dòng chÕt.
Vî «ng Dòng lµ bµ NguyÔn ThÞ Lan cã khai tö cho
chång t¹i ñy ban nh©n d©n x· A. GÇn hai n¨m
sau ngµy «ng Dòng mÊt, gia ®×nh «ng nhËn ®−îc
QuyÕt ®Þnh sè 274 ngµy 25-7-2005 cña ñy ban
nh©n d©n huyÖn B xö ph¹t vi ph¹m hµnh chÝnh
®èi víi «ng Dòng trong lÜnh vùc ®Êt ®ai.
VÊn ®Ò ®Æt ra
1. ñy ban nh©n d©n huyÖn B cÊp giÊy chøng
nhËn quyÒn sö dông ®Êt cho gia ®×nh «ng Dòng cã
®óng quy ®Þnh cña ph¸p luËt kh«ng?
2. ViÖc ñy ban nh©n d©n huyÖn B thu håi l¹i
giÊy chøng nhËn quyÒn sö dông ®Êt cña «ng Dòng
vµ cÊp giÊy chøng nhËn quyÒn sö dông ®Êt cho
«ng B×nh cã vi ph¹m ph¸p luËt kh«ng?
3. Tr¸ch nhiÖm trong viÖc ra quyÕt ®Þnh xö
ph¹t vi ph¹m hµnh chÝnh cña ñy ban nh©n d©n
huyÖn B ®èi víi «ng Dòng vµ tr¸ch nhiÖm cña ñy
ban nh©n d©n x· A khi quyÕt ®Þnh Êy ®Õn tay gia ®×nh
14

«ng Dòng khi «ng ®· mÊt gÇn hai n¨m so víi thêi
®iÓm ban hµnh quyÕt ®Þnh xö ph¹t vi ph¹m hµnh
chÝnh cña ñy ban nh©n d©n huyÖn B lµ thÕ nµo?
Gîi ý xö lý vÊn ®Ò
1. ViÖc ñy ban nh©n d©n huyÖn B cÊp giÊy chøng
nhËn quyÒn sö dông ®Êt cho gia ®×nh «ng Dòng lµ
kh«ng ®óng víi c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ ®Êt ®ai:
Thø nhÊt, quyÒn sö dông diÖn tÝch ®Êt canh t¸c
®ã lµ thuéc vÒ «ng B×nh, v× xÐt vÒ nguån gèc, th× nã
lµ cña bµ néi «ng B×nh (bµ V©n) ®−îc anh trai («ng
Phó) tÆng cho (cã giÊy tê hîp ph¸p) vµ di chóc hîp
ph¸p l¹i cho bè «ng («ng Sang), råi l¹i ®Õn l−ît bè
«ng di chóc hîp ph¸p l¹i cho «ng. C¸c giÊy tê tÆng
cho quyÒn sö dông ®Êt, di chóc ®Ó l¹i quyÒn sö
dông ®Êt ®Òu hoµn toµn hîp ph¸p, nªn theo quy
®Þnh cña ph¸p luËt d©n sù, th× ®−¬ng nhiªn quyÒn
sö dông diÖn tÝch ®Êt 1.585 m2 thuéc vÒ «ng B×nh.
Thø hai, viÖc cÊp giÊy chøng nhËn quyÒn sö dông
®Êt cña ñy ban nh©n d©n huyÖn B cho «ng Dòng
®−îc thùc hiÖn vµo n¨m 2000 nªn khi gi¶i quyÕt vÊn
®Ò nµy, chóng ta ¸p dông c¸c quy ®Þnh cña LuËt ®Êt
®ai do Quèc héi ban hµnh ngµy 14-7-1993; LuËt söa
®æi, bæ sung mét sè ®iÒu cña LuËt ®Êt ®ai cã hiÖu
lùc ngµy 1-1-1999 vµ c¸c v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p
luËt kh¸c h−íng dÉn vÒ LuËt ®Êt ®ai t¹i thêi ®iÓm
nµy, mµ kh«ng ¸p dông LuËt ®Êt ®ai ngµy 26-11-2003
còng nh− c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt kh¸c h−íng dÉn
LuËt ®Êt ®ai n¨m 2003.
15

C¨n cø vµo §iÒu 3 cña NghÞ ®Þnh sè 04/2000/N§-CP
ngµy 11-2-2000 cña ChÝnh phñ h−íng dÉn thi
hµnh LuËt söa ®æi, bæ sung mét sè ®iÒu cña LuËt
®Êt ®ai vµ NghÞ ®Þnh sè 17/1999/N§-CP ngµy 293-1999 cña ChÝnh phñ vÒ thñ tôc chuyÓn ®æi,
chuyÓn nh−îng, cho thuª, cho thuª l¹i, thõa kÕ
quyÒn sö dông ®Êt vµ thÕ chÊp, gãp vèn b»ng gi¸
trÞ quyÒn sö dông ®Êt, chóng ta thÊy, «ng Dòng
kh«ng cã mét trong sè c¸c giÊy tê quy ®Þnh t¹i ®iÒu
nµy. MÆt kh¸c, khi «ng B×nh cho «ng Dòng canh
t¸c trªn diÖn tÝch ®Êt cña m×nh kh«ng cã giÊy tê
viÕt tay mµ chØ lµ tháa thuËn b»ng miÖng. V× vËy,
«ng Dòng kh«ng ®ñ ®iÒu kiÖn ®Ó lµm thñ tôc cÊp
giÊy chøng nhËn quyÒn sö dông ®Êt. MÆc dï hiÖn
nay, hai nghÞ ®Þnh nµy kh«ng cßn hiÖu lùc, thay
thÕ nã lµ LuËt ®Êt ®ai n¨m 2003 hiÖn hµnh (vµ c¶
Dù th¶o LuËt ®Êt ®ai míi ®ang lÊy ý kiÕn nh©n
d©n) th× «ng Dòng còng kh«ng thuéc diÖn ®−îc cÊp
giÊy chøng nhËn quyÒn sö dông ®Êt.
MÆc dï hiÖn nay, hai nghÞ ®Þnh nµy kh«ng cßn
hiÖu lùc, thay thÕ nã lµ LuËt ®Êt ®ai ®−îc ban
hµnh ngµy 29-11-2013, cã hiÖu lùc thi hµnh kÓ tõ
ngµy 1-7-2014 th× «ng Dòng còng kh«ng thuéc diÖn
®−îc cÊp giÊy chøng nhËn quyÒn sö dông ®Êt.
Thø ba, theo ®óng quy ®Þnh, khi «ng Dòng nép
hå s¬ xin cÊp giÊy chøng nhËn quyÒn sö dông
thöa ®Êt mµ «ng ®ang canh t¸c do «ng B×nh cho
(qua tháa thuËn b»ng miÖng) th× ñy ban nh©n
d©n x· A - lµ c¬ quan cã tr¸ch nhiÖm - ph¶i trùc
16

tiÕp thÈm tra, x¸c minh nguån gèc cña m¶nh ®Êt
®ã, ®ång thêi ph¶i xem xÐt m¶nh ®Êt ®ã cã tranh
chÊp hay kh«ng. ë ®©y, cã lÏ ñy ban nh©n d©n x·
®· kh«ng xuèng thùc ®Þa ®Ó thÈm tra mµ chØ viÖn dÉn
kho¶n 2, §iÒu 3 cña NghÞ ®Þnh sè 04/2000/N§-CP
ngµy 11-2-2000 cña ChÝnh phñ h−íng dÉn thi
hµnh LuËt söa ®æi, bæ sung mét sè ®iÒu cña LuËt
®Êt ®ai, trong ®ã quy ®Þnh r»ng: NÕu tæ chøc, hé
gia ®×nh, c¸ nh©n ®ang sö dông ®Êt mµ kh«ng cã
c¸c giÊy tê nªu t¹i kho¶n 1 (c¸c giÊy tê nµy ®−îc
nªu t¹i §iÒu 3 cña NghÞ ®Þnh sè 17 ®· nªu trªn lµ
®iÒu kiÖn ®Ó ®−îc cÊp giÊy chøng nhËn quyÒn sö
dông ®Êt) vµ ®−îc ñy ban nh©n d©n cÊp x· x¸c
nhËn lµ ®Êt ®ã kh«ng cã tranh chÊp th× ®−îc xem
xÐt ®Ó cÊp giÊy chøng nhËn quyÒn sö dông ®Êt.
Nh− vËy, ñy ban nh©n d©n x· A ®· kh«ng lµm
®óng tr¸ch nhiÖm cña m×nh trong viÖc thÈm tra,
x¸c minh hå s¬ tr−íc khi tr×nh lªn ñy ban nh©n
d©n huyÖn B cÊp giÊy chøng nhËn quyÒn sö dông
®Êt cho «ng Dòng. V× vËy, ñy ban nh©n d©n huyÖn B
®· cÊp giÊy chøng nhËn quyÒn sö dông ®Êt cho «ng
Dòng trong khi «ng kh«ng ®ñ ®iÒu kiÖn ®Ó ®−îc
cÊp giÊy chøng nhËn quyÒn sö dông ®Êt.
2. ViÖc ñy ban nh©n d©n huyÖn B thu håi l¹i
giÊy chøng nhËn quyÒn sö dông ®Êt cña «ng
Dòng vµ cÊp giÊy chøng nhËn quyÒn sö dông ®Êt
cho «ng B×nh lµ hoµn toµn ®óng víi c¸c quy ®Þnh
cña ph¸p luËt.
17

Thø nhÊt, nh− trªn ®· ph©n tÝch, th× «ng Dòng
kh«ng ®ñ ®iÒu kiÖn ®Ó ®−îc cÊp giÊy chøng nhËn
quyÒn sö dông ®Êt, nh−ng trªn thùc tÕ ®· ®−îc ñy
ban nh©n d©n huyÖn B cÊp. V× vËy, sau khi cã ®¬n
khiÕu n¹i cña «ng B×nh vµ cïng víi qu¸ tr×nh x¸c
minh thùc tÕ mét c¸ch chÝnh x¸c th× cã thÓ thÊy
viÖc ñy ban nh©n d©n huyÖn B ban hµnh QuyÕt
®Þnh sè 249 ngµy 23-1-2003 thu håi giÊy chøng
nhËn quyÒn sö dông ®Êt cña «ng Dòng lµ ®óng.
Thø hai, mÆc dï vÒ mÆt nguån gèc, thöa ®Êt ®ã
nguyªn gèc kh«ng ph¶i lµ cña «ng B×nh, nh−ng
qu¸ tr×nh tÆng cho vµ c¸c lÇn thõa kÕ theo di chóc
(hîp ph¸p) th× quyÒn sö dông thöa ®Êt ®ã hoµn
toµn thuéc vÒ «ng B×nh. §ång thêi, khi «ng B×nh
cho «ng Dòng canh t¸c trªn ®ã chØ cã tháa thuËn
miÖng, do vËy kh«ng cã c¬ së ®Ó nãi r»ng m¶nh
®Êt ®ã thuéc vÒ «ng Dòng. C¨n cø vµo §iÒu 3,
NghÞ ®Þnh sè 17 (®· dÉn), mét trong c¸c giÊy tê
cÇn thiÕt ®Ó ®−îc cÊp giÊy chøng nhËn quyÒn sö
dông ®Êt lµ: giÊy tê vÒ thõa kÕ nhµ ®Êt; tÆng, cho
nhµ ®Êt ®−îc ñy ban nh©n d©n x·, ph−êng, thÞ
trÊn x¸c nhËn vµ ®Êt ®ã kh«ng cã tranh chÊp. Víi
c¸c sù kiÖn vµ t×nh huèng ®· nªu ë trªn, «ng B×nh
lµ ng−êi cã ®ñ c¸c ®iÒu kiÖn ®Ó ®−îc cÊp giÊy
chøng nhËn quyÒn sö dông ®Êt. V× vËy, viÖc ñy
ban nh©n d©n huyÖn B cÊp chøng nhËn quyÒn sö
dông ®Êt cho «ng B×nh lµ phï hîp víi c¸c quy
®Þnh cña ph¸p luËt.
18

3. VÒ quyÕt ®Þnh xö ph¹t vi ph¹m hµnh chÝnh
cña ñy ban nh©n d©n huyÖn B ®èi víi «ng Dòng, cã
thÓ nãi r»ng ñy ban nh©n d©n huyÖn B kh«ng cã ®ñ
c¬ së ph¸p lý ®Ó xö ph¹t, v× nh÷ng c¨n cø sau ®©y:
Thø nhÊt, trong sè 13 hµnh vi ®−îc coi lµ vi ph¹m
hµnh chÝnh trong lÜnh vùc ®Êt ®ai ®−îc quy ®Þnh
t¹i kho¶n 1, §iÒu 3, NghÞ ®Þnh sè 182/2004/N§-CP
ngµy 29-10-2004 cña ChÝnh phñ vÒ xö ph¹t vi
ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc ®Êt ®ai, th× «ng
Dòng kh«ng thùc hiÖn hµnh vi nµo. Tuy «ng Dòng
®· kh«ng khai b¸o trung thùc nguån gèc cña thöa
®Êt, nh−ng hµnh vi nµy kh«ng thuéc hµnh vi ®−îc
quy ®Þnh trong ph¸p luËt vÒ vi ph¹m hµnh chÝnh
trong lÜnh vùc ®Êt ®ai nªn kh«ng cã c¬ së ®Ó ban
hµnh quyÕt ®Þnh xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh ®èi víi
«ng. V× vËy, ñy ban nh©n d©n huyÖn B kh«ng cã
®ñ c¬ së ph¸p lý ®Ó ban hµnh quyÕt ®Þnh xö lý vi
ph¹m hµnh chÝnh ®èi víi «ng Dòng. ë ®©y, viÖc
cÊp giÊy chøng nhËn quyÒn sö dông ®Êt khi «ng
Dòng kh«ng ®ñ ®iÒu kiÖn ®−îc cÊp lµ do lçi cña
ñy ban nh©n d©n x· A trong qu¸ tr×nh thÈm tra,
x¸c minh vÒ thöa ®Êt vµ lµ tr¸ch nhiÖm cña ñy
ban nh©n d©n huyÖn B trong khi cÊp giÊy chøng
nhËn quyÒn sö dông ®Êt.
Thø hai, ngay c¶ khi «ng Dòng cã vi ph¹m, th×
thêi hiÖu ®Ó xö ph¹t còng kh«ng cßn. Theo §iÒu 10,
Ph¸p lÖnh xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh ®−îc Uû ban
th−êng vô Quèc héi th«ng qua ngµy 2-7-2002 vµ
§iÒu 5, NghÞ ®Þnh sè 182 (®· nªu trªn) th× thêi
19

hiÖu xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh trong lÜnh vùc ®Êt
®ai lµ hai n¨m kÓ tõ ngµy vi ph¹m hµnh chÝnh
®−îc thùc hiÖn. Trong khi ®ã, nÕu cø cho lµ thêi
®iÓm «ng Dòng cã hµnh vi vi ph¹m lµ n¨m 2000
(ngµy 15-7-2000, «ng Dòng lµm ®¬n xin cÊp giÊy
chøng nhËn quyÒn sö dông ®Êt, ngµy 17-10-2000,
«ng ®−îc cÊp giÊy chøng nhËn quyÒn sö dông ®Êt),
th× ®Õn ngµy 25-7-2005 khi mµ ñy ban nh©n d©n
huyÖn B ban hµnh quyÕt ®Þnh xö ph¹t vi ph¹m
hµnh chÝnh th× thêi hiÖu xö lý ®· hÕt. Do vËy,
theo quy ®Þnh t¹i kho¶n 1, §iÒu 10 cña Ph¸p
lÖnh xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh n¨m 2002 vµ
kho¶n 3, §iÒu 5, NghÞ ®Þnh sè 182 th× ñy ban
nh©n d©n huyÖn B (nÕu ®óng thÈm quyÒn cña
m×nh) còng chØ ®−îc ¸p dông biÖn ph¸p kh¾c
phôc hËu qu¶ mµ kh«ng ®−îc xö ph¹t vi ph¹m
hµnh chÝnh ®èi víi «ng Dòng, nh− quy ®Þnh t¹i
§iÒu 12 cña Ph¸p lÖnh xö lý vi ph¹m hµnh chÝnh
vµ §iÒu 6 NghÞ ®Þnh sè 182.
Thø ba, ngµy 11-8-2003, «ng Dòng mÊt vµ vî
«ng ®· khai tö t¹i ñy ban nh©n d©n x· A. Ph¸p
luËt quy ®Þnh r»ng chØ truy cøu tr¸ch nhiÖm ®èi
víi nh÷ng ng−êi cã n¨ng lùc ph¸p luËt d©n sù
(n¨ng lùc d©n sù cña mét ng−êi cã tõ khi ng−êi ®ã
sinh ra vµ chÊm døt khi ng−êi ®ã chÕt theo nh−
quy ®Þnh t¹i kho¶n 3, §iÒu 16, Bé luËt d©n sù
n¨m 1995). Nh− vËy, kh«ng thÓ truy cøu tr¸ch
nhiÖm víi «ng Dòng khi «ng ®· chÕt. ñy ban nh©n
d©n huyÖn B kh«ng biÕt «ng Dòng ®· chÕt, vµ lçi
20

thuéc vÒ ñy ban nh©n d©n x· A khi ®· tèng ®¹t
quyÕt ®Þnh ®ã ®Õn gia ®×nh «ng Dòng.
VËy tr¸ch nhiÖm cña ñy ban nh©n d©n x· A lµ
nh− thÕ nµo trong viÖc tèng ®¹t quyÕt ®Þnh nµy?
Khi «ng Dòng mÊt, vî «ng ®· ®Õn ñy ban nh©n
d©n x· A khai tö cho chång m×nh, nªn ñy ban
nh©n d©n x· A ph¶i biÕt vµ cã nghÜa vô ph¶i biÕt
®iÒu ®ã. Khi ñy ban nh©n d©n huyÖn B tèng ®¹t
quyÕt ®Þnh xö ph¹t vi ph¹m hµnh chÝnh ®èi víi
«ng Dòng, th× ñy ban nh©n d©n x· A ph¶i t− vÊn
cho ñy ban nh©n d©n huyÖn B vÒ viÖc «ng Dòng
®· chÕt c¸ch ®ã hai n¨m ®Ó huyÖn thu håi quyÕt
®Þnh xö ph¹t ®· ban hµnh. Tuy nhiªn, thùc tÕ lµ
quyÕt ®Þnh xö ph¹t ®ã vÉn ®Õn tay gia ®×nh «ng
Dòng. Qua ®©y, chóng ta cã thÓ thÊy ®−îc sù thê ¬
vµ t¾c tr¸ch cña ñy ban nh©n d©n x· A trong vÊn
®Ò qu¶n lý hé tÞch cña c«ng d©n.

21

CHA MÑ NU¤I Cã THÓ §æI THµNH
CHA MÑ RUéT kh«ng?

M« t¶ t×nh huèng
Vî chång anh §Æng Hßa vµ chÞ Lª Hµ Th¶o
sinh sèng trªn ®Þa bµn ph−êng A, thÞ x· G. Anh
chÞ lÊy nhau ®· h¬n chôc n¨m mµ vÉn ch−a sinh
®−îc con. §Çu n¨m 2010, trong mét lÇn vÒ x· Q,
quª chÞ Th¶o, anh chÞ quen víi chÞ H»ng, mét
ng−êi cïng x·, ®ang mét m×nh nu«i con g¸i 2 tuæi
lµ bÐ Nga. ChÞ H»ng sinh bÐ Nga t¹i x· Q khi tuæi
cßn rÊt trÎ, kh«ng ai biÕt cha cña bÐ lµ ai. ChÞ
H»ng kh«ng cã c«ng viÖc æn ®Þnh mµ chØ ch¹y chî
"b÷a ®ùc b÷a c¸i", nªn kinh tÕ bÊp bªnh, kh«ng cã
®iÒu kiÖn nu«i nÊng, ch¨m sãc bÐ Nga cho chu
toµn. C¶m th«ng víi hoµn c¶nh cña chÞ H»ng,
th−¬ng bÐ Nga, vµ còng mong muèn cã ®−îc niÒm
h¹nh phóc lµm cha mÑ, anh Hßa, chÞ Th¶o xin bÐ
Nga lµm con nu«i. §Ò nghÞ cña anh chÞ ®−îc chÞ
H»ng chÊp thuËn. Hai bªn cïng nhau ra ñy ban
nh©n d©n ph−êng A, thÞ x· G - n¬i anh Hßa, chÞ
Th¶o c− tró ®Ó lµm c¸c thñ tôc cÇn thiÕt. Sau khi
®iÒu tra x¸c minh vµ lÊy ý kiÕn cña nh÷ng ng−êi
22

liªn quan ®Õn viÖc nhËn con nu«i cña anh Hßa, chÞ
Th¶o, ñy ban nh©n d©n ph−êng A cÊp quyÕt ®Þnh
c«ng nhËn viÖc nhËn con nu«i cho anh chÞ. §−îc
sù ®ång ý cña mÑ ®Î bÐ Nga lµ chÞ H»ng, anh chÞ
Hßa - Th¶o ®−a bÐ Nga vÒ nhµ ch¨m sãc, cuèi
tuÇn th× l¹i ®−a bÐ vÒ quª ch¬i víi mÑ ®Î, hoÆc cã
khi anh chÞ mêi chÞ H»ng lªn ch¬i víi bÐ Nga vµ
vî chång m×nh.
T×nh c¶m yªu th−¬ng cña anh chÞ Hßa - Th¶o ®èi
víi bÐ Nga ngµy mét s©u s¾c. Sù quan t©m, ch¨m
sãc cña anh chÞ dµnh cho bÐ lµm cho chÞ H»ng vµ
hµng xãm l¸ng giÒng ®Òu c¶m ®éng. BÐ Nga ë víi
anh chÞ nhiÒu h¬n. §−îc dµnh cho sù ch¨m sãc tËn
t×nh, bÐ ®· hÕt èm ®au, hay ¨n chãng lín, vµ còng
rÊt quÊn quýt bè mÑ nu«i. Qua mét thêi gian, anh
Hßa, chÞ Th¶o bµy tá víi chÞ H»ng mét mong muèn
tha thiÕt cña m×nh lµ ®−îc ®æi tõ bè mÑ nu«i thµnh
bè mÑ ruét cña bÐ Nga, còng lµ ®Ó tiÖn h¬n cho viÖc
nu«i d−ìng vµ ch¨m sãc bÐ Nga sau nµy. C©n nh¾c
mäi lÏ thiÖt h¬n, chÞ H»ng còng ®ång ý. Th¸ng 62011, hai bªn mét lÇn n÷a tháa thuËn mäi nhÏ råi
l¹i cïng nhau tíi ñy ban nh©n d©n ph−êng A - n¬i
®· cÊp quyÕt ®Þnh c«ng nhËn viÖc nhËn con nu«i
tr−íc ®©y - ®Ó xin lµm thñ tôc. Tuy nhiªn, ñy ban
nh©n d©n ph−êng A ®· tõ chèi gi¶i quyÕt, nãi r»ng
hä kh«ng cã thÈm quyÒn gi¶i quyÕt vô viÖc nµy. ñy
ban nh©n d©n ph−êng A t− vÊn cho ba ng−êi vÒ ñy
ban nh©n d©n x· Q lµ n¬i cÊp giÊy khai sinh cho bÐ
Nga ®Ó thùc hiÖn thñ tôc.
23

§−îc t− vÊn nh− vËy, ba ng−êi vÒ x· Q, tíi ñy
ban nh©n d©n x· tr×nh bµy sù viÖc vµ ®Ò nghÞ ñy
ban nh©n d©n x· gi¶i quyÕt. Tuy nhiªn, t¹i ®©y,
nguyÖn väng cña hä còng kh«ng ®−îc ñy ban
nh©n d©n x· Q gi¶i quyÕt. Lý do mµ ñy ban nh©n
d©n x· Q ®−a ra lµ bÐ Nga cßn qu¸ bÐ kh«ng thÓ
®−a ra ý kiÕn cña b¶n th©n vÒ viÖc nµy, l¹i lµ con
ngoµi gi¸ thó, nªn kh«ng thÓ thùc hiÖn ®−îc. ChÞ
H»ng nghe vËy th× tñi th©n, nghÜ th−¬ng con m×nh
bÞ mang tiÕng con ngoµi gi¸ thó, nay muèn ®æi
phËn cho con mµ kh«ng ®−îc. C¶ ba ng−êi cïng
tha thiÕt tr×nh bµy, nãi r»ng hä, víi t− c¸ch nh÷ng
ng−êi lµm cha lµm mÑ, ®· hoµn toµn tháa thuËn
víi nhau vµ s½n sµng cam kÕt tr−íc ñy ban nh©n
d©n x· vÒ tháa thuËn cña m×nh. ñy ban nh©n d©n
x· Q vÉn kiªn quyÕt kh«ng thô lý vô viÖc. Vî
chång anh Hßa, chÞ Th¶o cïng chÞ H»ng ®µnh
ph¶i ra vÒ.
VÊn ®Ò ®Æt ra
1. ViÖc ñy ban nh©n d©n ph−êng A tõ chèi gi¶i
quyÕt víi lý do kh«ng cã thÈm quyÒn vµ t− vÊn
cho anh Hßa, chÞ Th¶o vµ chÞ H»ng vÒ x· Q lµ
®óng hay sai?
2. ViÖc ñy ban nh©n d©n x· Q tõ chèi gi¶i
quyÕt víi lý do bÐ Nga cßn bÐ vµ con ngoµi gi¸ thó
lµ ®óng hay sai?
3. Ngoµi nh÷ng vÊn ®Ò trªn, cßn ®iÒu g× cÇn l−u
ý trong t×nh huèng nµy?
24

Gîi ý xö lý vÊn ®Ò
§æi tõ cha mÑ nu«i thµnh cha mÑ ®Î lµ thay ®æi
vÒ phÇn khai vÒ cha mÑ trong giÊy khai sinh vµ
trong sæ ®¨ng ký khai sinh cña ng−êi con nu«i.
Muèn gi¶i quyÕt viÖc nµy vµ còng ®Ó tr¶ lêi nh÷ng
c©u hái mµ t×nh huèng ®Æt ra, cÇn ph¶i t×m hiÓu
LuËt nu«i con nu«i vµ NghÞ ®Þnh sè 19/2011/N§-CP
ngµy 21-3-2011 cña ChÝnh phñ quy ®Þnh chi tiÕt
thi hµnh mét sè ®iÒu cña luËt nµy.
C¨n cø vµo nh÷ng quy ®Þnh cña NghÞ ®Þnh sè 19,
cã thÓ kÕt luËn nh− sau:
1. ñy ban nh©n d©n ph−êng A ®· lµm ®óng quy
®Þnh ph¸p luËt khi kh«ng tiÕp nhËn thô lý vô viÖc
mµ chØ t− vÊn cho ®èi t−îng vÒ x· Q lµ n¬i bÐ Nga
®−îc sinh ra vµ ®−îc ®¨ng ký khai sinh. ñy ban
nh©n d©n ph−êng A cã thÈm quyÒn cÊp quyÕt ®Þnh
c«ng nhËn viÖc nu«i con nu«i nh− quy ®Þnh t¹i
kho¶n 1, §iÒu 2, NghÞ ®Þnh sè 19. Tr−êng hîp cã
sù tháa thuËn gi÷a ng−êi nhËn con nu«i víi cha
mÑ ®Î hoÆc ng−êi gi¸m hé cña trÎ em ®−îc nhËn
lµm con nu«i th× ñy ban nh©n d©n cÊp x· th−êng
tró cña ng−êi nhËn con nu«i thùc hiÖn c«ng nhËn
®¨ng ký viÖc nu«i con nu«i. Tuy nhiªn, hä kh«ng
cã thÈm quyÒn thùc hiÖn viÖc thay ®æi nh÷ng g×
ghi trªn giÊy khai sinh cña ng−êi ®−îc nhËn lµm
con nu«i. ñy ban nh©n d©n x· Q - c¬ quan cÊp
giÊy khai sinh cho bÐ Nga - míi lµ c¬ quan cã
thÈm quyÒn gi¶i quyÕt vô viÖc nµy theo quy ®Þnh
t¹i §iÒu 10, NghÞ ®Þnh sè 19. §iÒu 10 quy ®Þnh
25

r»ng nÕu cã sù tháa thuËn gi÷a cha mÑ ®Î vµ cha
mÑ nu«i vµ sù ®ång ý cña ng−êi con nu«i tõ 9 tuæi
trë lªn vÒ thay ®æi phÇn khai vÒ cha mÑ trong giÊy
khai sinh vµ trong sæ ®¨ng ký khai sinh cña ng−êi
con nu«i, th× ñy ban nh©n d©n cÊp x· n¬i ®· ®¨ng
ký khai sinh cho ng−êi con nu«i sÏ lµm ®¨ng ký
khai sinh l¹i cho ng−êi con nu«i vµ thu håi l¹i giÊy
khai sinh cò. T¹i cét ghi chó cña sæ ®¨ng ký khai
sinh vÉn ph¶i ghi râ lµ cha mÑ nu«i.
2. ViÖc ñy ban nh©n d©n x· Q tõ chèi gi¶i
quyÕt lµ cã c¨n cø ph¸p luËt v× ®· tu©n theo quy
®Þnh cña §iÒu 10, NghÞ ®Þnh sè 19 vÒ vÊn ®Ò tuæi
cña bÐ Nga. Tuy nhiªn, gi¶i thÝch cña ñy ban
nh©n d©n x· vÒ vÊn ®Ò bÐ Nga lµ con ngoµi gi¸ thó
lµ ch−a hoµn toµn kÝn kÏ. Ph¸p luËt kh«ng quy
®Þnh r»ng con ngoµi gi¸ thó th× kh«ng ®−îc xin
chuyÓn ®æi cha mÑ nu«i thµnh cha mÑ ruét mµ chØ
quy ®Þnh r»ng cÇn cã sù tháa thuËn ®ång ý cña c¶
cha mÑ nu«i vµ cha mÑ ruét vÒ vÊn ®Ò nµy. VËy, cã
thÓ hiÓu r»ng nÕu lµ con ngoµi gi¸ thó, nh−ng
trong phÇn khai vÒ cha mÑ trong giÊy khai sinh
vÉn cã tªn ng−êi cha ruét vµ ng−êi nµy còng ®ång
ý vÒ viÖc thay ®æi, th× vÉn ®ñ mét ®iÒu kiÖn cho
viÖc thay ®æi. Trong tr−êng hîp nµy, giÊy khai sinh
cña bÐ Nga ®Ó trèng phÇn tªn cha th× do ph¸p luËt
ch−a cã quy ®Þnh vÒ viÖc nµy nªn ñy ban nh©n d©n
x· còng ch−a cã c¬ së ®Ó gi¶i quyÕt. Nh− vËy, cã thÓ
kÕt luËn r»ng, tr−êng hîp vî chång anh Hßa, chÞ
Th¶o vµ chÞ H»ng së dÜ kh«ng ®−îc gi¶i quyÕt lµ v×
26

thiÕu sù ®ång ý cña ng−êi cha ruét bÐ Nga chø
kh«ng ph¶i v× bÐ lµ con ngoµi gi¸ thó. §©y míi
chÝnh lµ lý do chÝnh ®¸ng cña viÖc tõ chèi.
3. Mét ®iÒu cÇn l−u ý r»ng c¸ch gi¶i thÝch ch−a
kÝn kÏ nµy cña ñy ban nh©n d©n x· Q ®· trë
thµnh c¸ch nãi thiÕu tÕ nhÞ, lµm ch¹m ®Õn nçi
lßng cña chÞ H»ng - mét bµ mÑ ®¬n th©n vÊt v¶
nu«i con. §©y lµ ®iÒu mµ ñy ban nh©n d©n x· Q
ph¶i rót kinh nghiÖm võa vÒ chuyªn m«n nghiÖp
vô, võa vÒ giao tiÕp øng xö víi ng−êi d©n.

27

GIÊY KHAI SINH HAI MÆT
Vµ TH¸I §é CñA ¤NG C¤NG CHøC PH¦êNG

M« t¶ t×nh huèng
ChÞ Mai Lan, sinh n¨m 1972, sèng t¹i ph−êng P,
quËn A, thµnh phè Hµ Néi. Do cÇn lµm hå s¬ xin
viÖc, chÞ ®Õn ñy ban nh©n d©n ph−êng P ®Ó xin
c«ng chøng mét sè giÊy tê c¸ nh©n, trong ®ã cã
giÊy khai sinh. GiÊy khai sinh cña chÞ lµ b¶n gèc.
Ch÷ ghi trªn c¸c môc cÇn khai ë mÆt tr−íc tê khai
râ rµng, kh«ng bÞ tÈy xãa, kh«ng bÞ thªm bít; mÆt
sau giÊy cã ghi c¬ quan cÊp lµ ñy ban nh©n d©n
x· LT, huyÖn Y, tØnh Hµ S¬n B×nh (cò).
T¹i ñy ban nh©n d©n ph−êng P, c¸n bé t−
ph¸p - hé tÞch ph−êng lµ «ng Lª H÷u, sau khi
xem xÐt c¸c giÊy tê cña chÞ Lan, ®· cho chÞ biÕt
c¸c giÊy tê cña chÞ nãi chung lµ æn, nh−ng riªng
giÊy khai sinh cña chÞ th× cã vÊn ®Ò. ChÞ Lan
ng¹c nhiªn hái vÊn ®Ò g×, th× «ng H÷u chØ vµo
giÊy khai sinh cña chÞ vµ nãi r»ng giÊy khai sinh
cña chÞ kh«ng hîp lÖ, nªn «ng cã quyÒn tõ chèi.
ChÞ Lan hái tiÕp th× ®−îc gi¶i thÝch r»ng giÊy
khai sinh cña chÞ kh«ng ®−îc n¬i cÊp ký vµ
28

®ãng dÊu ë mÆt tr−íc cã phÇn khai, mµ l¹i ký
®ãng dÊu ë mÆt sau. ¤ng nhÊn m¹nh lÇn n÷a
r»ng nh− vËy lµ kh«ng hîp lÖ. ChÞ Lan bÌn tr×nh
bµy nguån c¬n. Theo chÞ, ®ã ®óng lµ giÊy khai
sinh gèc cña chÞ. Tr−íc ®©y c¬ quan nhµ n−íc cÊp
thÕ nµo th× chÞ tr×nh nh− vËy, ch−a tõng cã söa
ch÷a g×. ChÞ cho r»ng cã thÓ ®ã lµ do thêi tr−íc,
c¸ch ®©y còng gÇn 40 n¨m, mÉu khai sinh kh¸c
víi mÉu l−u hµnh phæ biÕn b©y giê.
Nghe vËy nh−ng «ng Lª H÷u vÉn nhÊt mùc nãi
r»ng khai mét ®»ng ký mét nÎo th× kh«ng thÓ
c«ng chøng ®−îc. ¤ng cßn tá th¸i ®é bùc béi v× cho
r»ng chÞ Lan ®· kh«ng hiÓu quy ®Þnh cña Nhµ
n−íc mµ cßn “l¾m chuyÖn”. ¤ng b¶o chÞ ®Ó l¹i c¸c
giÊy tê kh¸c cßn giÊy khai sinh th× mang vÒ. Tr−íc
t×nh h×nh ®ã, chÞ Lan vÉn kiªn tr× thuyÕt phôc.
ChÞ tr×nh bµy r»ng tõ tr−íc tíi giê chÞ ®· dïng
giÊy khai sinh ®ã lµm c¨n cø xin ®i häc, lµm
chøng minh th−, ®¨ng ký hé khÈu, mµ ®Òu kh«ng
hÒ cã vÊn ®Ò g× c¶. ChÞ còng cho biÕt ®· tõng sao
chøng thùc ë mét sè n¬i kh¸c mÊy lÇn.
Tíi lóc ®ã th× d−êng nh− «ng H÷u ®· hÕt kiªn
nhÉn. ¤ng tá ra rÊt khã chÞu, dïng lêi lÏ g¾t gáng
®Ó th¸ch ®è chÞ Lan r»ng nÕu chÞ mµ xin ®−îc
chøng thùc ë bÊt cø x· ph−êng nµo trªn c¶ n−íc th×
«ng sÏ “cø gäi lµ lµm con chÞ”. ChÞ Lan tuy Êm øc
nh−ng vÉn cè g¾ng nãi lý víi «ng thªm mét lÇn n÷a.
ChÞ th¾c m¾c r»ng ph¶i ch¨ng theo ý «ng th× giÊy
khai sinh hai mÆt lµ kh«ng hîp ph¸p vµ ch÷ ký
29

cïng con dÊu cña c¬ quan cÊp giÊy cho chÞ còng
kh«ng hîp ph¸p. ¤ng H÷u næi ®ãa lªn ®uæi chÞ Lan
ra ngoµi víi lý do r»ng ®· kh«ng hiÓu quy ®Þnh mµ
cßn c·i x»ng lµm mÊt thêi gian cña c¸n bé nhµ
n−íc, trong khi «ng cßn nhiÒu viÖc ph¶i gi¶i quyÕt.
VËy lµ nãi t×nh kh«ng ®−îc, nãi lý kh«ng xong
víi «ng c¸n bé, chÞ Lan ®µnh ph¶i ra vÒ nh−ng
trong lßng v« cïng bøc xóc. Sau ®ã, chÞ Lan mang
giÊy tê cña m×nh tíi ñy ban nh©n d©n ph−êng M
liÒn kÒ ph−êng P, th× l¹i ®−îc chøng thùc ngay,
kh«ng gÆp ph¶i bÊt cø vÊ...